Wieczorem 16 września Ministerstwo Finansów opublikowało projekt ustawy o zmianie ustawy o PIT, ustawy o CIT oraz niektórych innych ustaw. W uzasadnieniu MF wskazuje, że celem pakietu jest „uszczelnienie systemu podatkowego” i realizacja zasady sprawiedliwości podatkowej – tam, gdzie zdarzenia o ekonomicznie tożsamym skutku są dziś opodatkowane różnie, projekt ma zmniejszyć pole do arbitrażu i tzw. optymalizacji.

Propozycje kluczowe dla osób fizycznych obejmują m.in. uszczelnienie ulgi mieszkaniowej, ograniczenia w sprzedaży darowanych składników majątku firmowego, doprecyzowanie zasad daniny solidarnościowej, zwiększenie stawek ryczałtu przy świadczeniu usług B2B dla podmiotów powiązanych oraz ograniczenie korzystnych regulacji w zakresie programów motywacyjnych. Co istotne, większość zmian ma wejść w życie 1 stycznia 2026 r., ale z przepisami przejściowymi.

Poniżej zebraliśmy najważniejsze konsekwencje dla osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej, jak i samozatrudnionych działających w prostym modelu B2B.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Szkolenie PIT – podatki od podstaw

Każdy z nas miał do czynienia z PIT-em, na przykład podczas składania rocznych deklaracji podatkowych. To powszechny podatek, a jego znajomość ma znaczenie nie tylko dla osób fizycznych, ale także przedsiębiorców. Zapraszamy na szkolenie, na którym PIT zostanie przedstawiony od podstaw. Warto wiedzieć więcej!

Ulga mieszkaniowa tylko dla „bezdomnych” właścicieli?

Ulga na cele mieszkaniowe po sprzedaży nieruchomości ma zostać poważnie ograniczona. Skorzystasz z niej tylko wtedy, gdy de facto nie posiadasz innej nieruchomości poza tą sprzedawaną, ewentualnie otrzymanych w spadku. To rewolucja – dotąd wielu podatników kupowało kolejne mieszkania, korzystając z ulgi. Teraz fiskus chce, by była to realna pomoc dla osób posiadających tylko jedną nieruchomość i zmieniających miejsce zamieszkania, a nie narzędzie optymalizacji. W korzystniejszej sytuacji znajdą się ci, którzy kilka mieszkań dostali w spadku po babci, a nie kupili je samodzielnie.

Darowizna rzeczy z firmy? Uważaj na PIT!

Do tej pory popularnym rozwiązaniem było przekazanie rodzinie np. samochodu wykorzystywanego w działalności gospodarczej, a następnie jego sprzedaż ze zwolnieniem z podatku od spadków i darowizn. Fiskus postanowił zamknąć tę furtkę – jeśli obdarowany sprzeda rzecz w ciągu 3 lat od darowizny (a nie pół roku, jak dotychczas), powstanie obowiązek zapłaty PIT.

Danina solidarnościowa – koniec kreatywnej optymalizacji

Projekt przewiduje, że dochód wliczany do daniny solidarnościowej (1 mln zł+) można pomniejszyć wyłącznie o straty z tego samego źródła. Do tej pory rozliczanie strat z poprzednich lat było przedmiotem licznych kontrowersji i orzeczeń sądowych nieprzypadających do gustu organom podatkowym. Teraz jasne stanie się to, co w praktyce już wynikało z orzecznictwa, ale teraz znajdzie się wprost w ustawie. Dodatkowo dochody z IP Box zostaną włączone do podstawy daniny. Dla branży IT i innowacyjnych biznesów to istotna zmiana.

IP Box tylko dla dużych innowatorów

I to dla nich zmiana nie jedyna i wcale nie najgorsza. Preferencja IP Box (5% PIT) będzie dostępna tylko wtedy, gdy podatnik zatrudnia co najmniej trzy niepowiązane osoby fizyczne. To ma ograniczyć nadużycia i sztuczne kreowanie kosztów. Dla jednoosobowych działalności gospodarczych w IT to może oznaczać koniec korzystania z IP Box w dotychczasowej formie.

Ryczałt 17% dla usług na rzecz podmiotów powiązanych

Jeśli świadczysz usługi w modelu B2B na rzecz powiązanej ze sobą spółki kapitałowej i rozliczasz się ryczałtem, a Twoje usługi obniżają należną dywidendę w spółce powiązanej – zapłacisz 17% ryczałtu, a nie standardowe dla Twojej branży np. 8,5%, 12% lub 15%. To wyraźny sygnał: fiskus nie chce, by ryczałt był narzędziem do „przepompowywania” zysków ze spółki do JDG.

Programy motywacyjne – domknięcie ograniczeń

Już kilka lat temu poważnie ograniczono możliwość rozliczania przychodów z realizacji instrumentów finansowych otrzymanych w ramach programów motywacyjnych jako zysków kapitałowych (opodatkowanych liniową stawką 19% zamiast progresywnie, ze stawkami sięgającymi 32%).

Teraz używanie kolejnej klasy aktywów stosowanych w tego typu programach, jaką są warranty subskrypcyjne, będzie skutkować de facto przypisaniem dochodów uzyskanych w jego ramach do źródeł opodatkowanych skalą podatkową. Dotąd do uniknięcia ograniczeń wynikających z tej regulacji stosowano m.in. warranty subskrypcyjne lub świadczenia częściowo odpłatne – teraz nie będzie to możliwe.

Co ciekawe, reklasyfikacja nie będzie dotyczyć dochodów osób prowadzących działalność gospodarczą – dla nich bowiem taka zmiana źródła dochodów niejednokrotnie bywała bardzo korzystna.

Co to oznacza w praktyce?

  • Osoby działające na zasadach B2B w IT powinny sprawdzić, czy IP Box nadal będzie dla nich opłacalny przy nowym warunku zatrudnienia.
  • Osoby planujące sprzedaż starego mieszkania i zakup nowego powinny upewnić się, czy spełnią nowe warunki ulgi.
  • Przedsiębiorcy przekazujący majątek rodzinie powinny planować darowizny z 3‑letnim horyzontem, jeśli obdarowany rozważa sprzedaż prezentów.
  • Ryczałtowcy B2B powinni ocenić ryzyko istnienia po ich stronie powiązań powodujących wejście w stawkę 17%.
  • Pracodawcy oferujący programy motywacyjne powinni dokonać analizy swojego programu pod kątem tego, czy zmiany będą ich dotyczyć.

Większość zmian ma obowiązywać od 1 stycznia 2026 r., dlatego ciągle jeszcze jest czas na dostosowanie swoich struktur wynagradzania do nowych okoliczności. Warto zwrócić uwagę na przepisy przejściowe i dobrze wykorzystać nadchodzącą jesień na wprowadzenie niezbędnych zmian w swoich finansach osobistych.

Jako CRIDO wrócimy wkrótce z kolejnymi, praktycznymi analizami poszczególnych zmian wpływających na osoby fizyczne — a jeśli chcesz już teraz ocenić swój przypadek i przygotować bezpieczny plan działań do końca 2025 r. i na przyszłość, skontaktuj się z nami.