EIC od lat konsekwentnie poszukuje nowych, efektywnych sposobów wspierania przełomowych innowacji o wysokim ryzyku technologicznym i rynkowym. W kolejnych odsłonach programu pojawiają się pilotaże nowych instrumentów i schematów wsparcia, które pozwalają przetestować innowacyjne podejścia i podjąć decyzję czy i w jakim kształcie należałoby dodać je do „podstawowej” oferty EIC.

 
W Programie Pracy EIC na 2026 rok zaplanowano rozpoczęcie pilotażu EIC Advanced Innovation Challenges, który zasługuje na szczególną uwagę – zarówno ze względu na swoją konstrukcję, jak i ambicje, jakie za nim stoją.
 

EIC Advanced Innovation Challenges czyli wsparcie w duchu ARPA – ale po europejsku

EIC Advanced Innovation Challenges to inicjatywa inspirowana modelem ARPA (amerykańskiej Defense Advanced Research Projects Agency), jednak dostosowana do realiów prawnych i operacyjnych programu Horyzont Europa. Podejście ARPA polega na realizacji krótkoterminowych, silnie autonomicznych programów badawczo-rozwojowych o bardzo ambitnych, jasno zdefiniowanych celach, ukierunkowanych na przełom technologiczny i szybką demonstrację prototypów w realistycznych warunkach. Model ten zakłada świadomą akceptację wysokiego ryzyka oraz ścisłe powiązanie nauki, biznesu i użytkownika końcowego w realizacji misji, której efekty mogą transformować całe sektory, mimo że wiele projektów z założenia może się nie powieść.

Głównym celem EAIC będzie wsparcie innowacji typu deep tech o wysokim ryzyku i dużym potencjale transformacyjnym, szczególnie w obszarach, gdzie Europa ma silną bazę badawczą, ale brakuje jej sukcesów w komercjalizacji i realnego przełożenia na rynek. W ramach pilotażu na rok 2026 wyznaczono dwa konkretne obszary tematyczne: fizyczna sztuczna inteligencja w robotyce: Przenoszenie badań nad nową robotyką do ustawień przemysłowych i rzeczywistych oraz przełomowe metodologie zastępujące testy na zwierzętach.

Nowy instrument wyraźnie przesuwa akcent z samej doskonałości technologicznej na realną użyteczność i potencjał wdrożeniowy. Zaangażowanie użytkowników komercyjnych, końcowych i innych kluczowych interesariuszy, w tym regulatorów, oczekiwane jest już na pierwszym etapie projektu, tak aby zwiększyć szanse na późniejsze wdrożenie rynkowe.

Pilotaż, ma odpowiedzieć na kluczowe pytanie: czy konkurencyjne, etapowe finansowanie, połączone z wczesnym włączeniem strony popytowej (użytkowników, przemysłu, sektora publicznego), może skuteczniej przyspieszyć drogę innowacji od laboratorium do realnych zastosowań rynkowych.
 

Finansowanie etapowe – od walidacji do testów w realnym środowisku

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów EAIC jest dwustopniowy model finansowania.

Etap 1 (Stage 1)

  • Wnioskodawcy: pojedyncze start-upy, MŚP lub jednostki naukowe
  • Przeznaczenie wsparcia: przygotowanie, benchmarking oraz wstępna walidacja przełomowych rozwiązań pod kątem ich wykonalności i potencjału.
  • Forma wsparcia: grant ryczałtowy w wysokości 300 tys. euro (100% kosztów kwalifikowanych), na maksymalnie 9 miesięcy.
  • Nabór wniosków do 26 lutego 2026 r. Wstępnie planuje się wyłonienie do 10 projektów.

Etap 2 (Stage 2)

  • Wnioskodawcy: pojedyncze start-upy, MŚP lub jednostki naukowe które zrealizowały projekty w Etapie 1 (Stage 1) oraz ich małe konsorcja (maksymalnie 3 podmioty),
  • Przeznaczenie wsparcia: dalszy rozwój najbardziej obiecujących technologii oraz testy w rzeczywistych warunkach, z aktywnym udziałem użytkowników końcowych
  • Forma wsparcia: 2,5 mln euro (100% kosztów kwalifikowanych), na okres do 2,5 roku.
  • Nabór wniosków do 18 czerwca 2027 r. W tej fazie planuje się realizację pięciu projektów.

 

Komentarz eksperta

Testowanie nowych modeli wspierania innowacji nie tylko daje nowe możliwości, skorzystania ze wsparcia, ale też może stanowić wskazówkę w jakim kierunku będzie zmierzać EIC w kolejnych latach. Wprowadzanie modelu wsparcia etapowego, silnie zorientowanego na użytkownika i rynek, może okazać się szczególnie atrakcyjne dla zespołów rozwijających technologie o dużym potencjale przełomowym, ale wymagające jeszcze intensywnej walidacji. Z perspektywy wnioskodawców jeszcze bardziej istotne będą realne zapotrzebowanie i możliwości adaptacji innowacji, a więc nie tylko sama odwaga technologiczna, ale i dojrzałość myślenia o innowacji jako o przyszłym produkcie lub usłudze.