Polska jest w trakcie prac nad długo oczekiwanym projektem ustawy krajowej o charakterze wykonawczym wobec rozporządzenia EUDR, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1115. Projekt ustawy został opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji (UC101) i znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych. To kluczowy moment – właśnie teraz kształtuje się zakres i ostateczne brzmienie przepisów krajowych, które będą miały bezpośredni wpływ na praktyczne stosowanie EUDR w Polsce, w szczególności w obszarze kontroli oraz sankcji.

Dlaczego krajowa ustawa wykonawcza ma znaczenie?

Choć samo rozporządzenie EUDR stosuje się bezpośrednio, jego realne znaczenie dla przedsiębiorców będzie wynikało także z rozwiązań przyjętych na poziomie krajowym. To one określą organizację systemu nadzoru, sposób prowadzenia kontroli oraz konsekwencje stwierdzonych naruszeń. Z perspektywy biznesu to właśnie mechanizm egzekwowania przepisów – a nie ich ogólna treść – w największym stopniu determinuje poziom ryzyka oraz koszty wdrożenia.

Jakie sankcje przewiduje projekt ustawy?

Projekt ustawy potwierdza, że katalog sankcji będzie szeroki i wielowymiarowy. Obejmuje on liczne instrumenty represyjne – w tym kary sięgające nawet 5–10% rocznego obrotu – oraz środki, które mogą de facto wyeliminować przedsiębiorcę z rynku.

W szczególności projekt przewiduje następujące sankcje i środki:

  • grzywnę,
  • administracyjną karę pieniężną, nawet do 10% rocznego obrotu,
  • czasowy zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne,
  • zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie objętym regulacją,
  • czasowy zakaz korzystania z dotacji, subwencji oraz innych form wsparcia finansowego ze środków publicznych,
  • czasowy zakaz wprowadzania do obrotu lub udostępniania produktów na rynku,
  • czasowy zakaz wywozu produktów poza terytorium Unii Europejskiej,
  • zakaz stosowania uproszczonej należytej staranności dla celów EUDR,
  • przepadek odnośnych towarów lub produktów,
  • przepadek korzyści majątkowych osiągniętych z naruszenia.

Ponadto organy mają dysponować również środkami o charakterze zabezpieczającym, tj. tzw. natychmiastowymi środkami tymczasowymi, które mogą zostać zastosowane jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Obejmują one zajęcie odnośnych towarów lub produktów albo zawieszenie ich wprowadzenia do obrotu, udostępniania na rynku lub wywozu.

Co oznacza to w praktyce dla przedsiębiorców?

W praktyce oznacza to, że konsekwencje naruszeń przepisów EUDR mogą wpływać nie tylko na wynik finansowy, lecz także na możliwość kontynuowania działalności w określonym segmencie rynku, planowanie inwestycji czy dostęp do finansowania.

Jak przygotować firmę do nowych regulacji?

W tym kontekście przygotowanie do nowych regulacji powinno koncentrować się na praktycznym funkcjonowaniu procesów w firmie – w szczególności na identyfikacji produktów objętych przepisami EUDR, gromadzeniu i przechowywaniu jakościowych oraz spójnych danych, a także możliwości wykazania dochowania należytej staranności w toku kontroli. Kluczowe znaczenie z perspektywy stosowania omawianych przepisów będzie miała zdolność do przedstawienia spójnego i wiarygodnego materiału dowodowego potwierdzającego spełnienie wymogów EUDR względem odnośnych towarów i produktów.

Zmiany na poziomie unijnym

Trzeba też podkreślić, że przedsiębiorcy objęci zakresem EUDR powinni skupić swoją uwagę nie tylko na omawianej krajowej ustawie wykonawczej, lecz także na zmianach zaproponowanych niedawno przez Komisję Europejską. Z jednej strony planuje ona nowe uproszczenia i wyłączenia z zakresu raportowania EUDR, z drugiej zaś chce dodać do listy produktów objętych tą regulacją zupełnie nowe pozycje.

Webinar dotyczący EUDR

Aby ułatwić Państwu rozeznanie w tym gąszczu legislacyjnym, zapraszamy na bezpłatny webinar dotyczący EUDR, podczas którego omówimy aktualny stan prac legislacyjnych oraz kluczowe kierunki zmian regulacyjnych – zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym – z uwzględnieniem praktycznych implikacji dla przedsiębiorców, w tym w zakresie kontroli i sankcji. Zapisy są możliwe pod adresem: https://affectionate-banach.57-128-199-5.plesk.page/events/webinar-eudr-co-wiemy-na-dzis/.

***

CRIDO wspiera przedsiębiorców w zakresie regulacji EUDR, w tym w analizie obowiązków, ocenie ryzyk, przygotowaniu procesów należytej staranności, gromadzeniu dokumentacji oraz bieżącym doradztwie prawnym i regulacyjnym dotyczącym kontroli, sankcji i wdrażania zmian.