W ślad za głośnym wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-213/24 (Grzera), o którym już pisaliśmy (https://affectionate-banach.57-128-199-5.plesk.page/blog-taxes/dwoch-malzonkow-jeden-podatnik-vat-nowe-spojrzenie-tsue/), pojawił się pierwszy istotny krok na gruncie prawa krajowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 5 sierpnia 2025 r. (sygn. I SA/Wr 92/23) uznał, że małżeństwo działające wspólnie w ramach majątku wspólnego w określonych przypadkach powinno być traktowane jako jeden podatnik VAT.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Dotacje a VAT

dotacje a VAT

Zapraszamy na film, w którym przedstawiamy najważniejsze zagadnienia dotyczące rozliczeń VAT w przypadku otrzymania dotacji.

Tło sprawy

Spór dotyczył małżeństwa dokonującego sprzedaży działek budowlanych, powstałych w wyniku przekształcenia gospodarstwa rolnego. Przed dokonaniem transakcji tereny zostały kompleksowo przygotowane pod inwestycję – wyposażone w niezbędną infrastrukturę techniczną, uporządkowane oraz objęte działaniami marketingowymi. Wsparcie w tym zakresie zapewnił profesjonalny pełnomocnik. Takie działania od lat kwalifikowane są przez organy podatkowe jako przejaw prowadzenia działalności gospodarczej, a transakcje – jako podlegające VAT.

Dotychczas jednak urzędy skarbowe wymagały, aby każdy z małżonków rejestrował się oddzielnie jako podatnik VAT, wystawiał odrębną fakturę na połowę ceny i prowadził osobne rozliczenia. Sąd we Wrocławiu wyraźnie sprzeciwił się tej praktyce, wskazując, że małżeństwo we wspólności majątkowej należy traktować analogicznie jak spółkę cywilną – czyli jako jeden podmiot gospodarczy ponoszący wspólne ryzyko i podejmujący wspólne decyzje.

Wnioski sądu i znaczenie praktyczne

Sąd stwierdził, że:

  • decyzje podatkowe powinny być kierowane do małżeństwa jako całości,
  • postępowania podatkowe powinny być prowadzone wspólnie,
  • brak formalnego ujęcia „wspólnoty małżeńskiej” w ustawie o VAT nie wyklucza uznania jej za podatnika, jeśli przemawia za tym stan faktyczny i orzecznictwo,
  • dzielenie wspólności majątkowej wyłącznie na potrzeby VAT jest niedopuszczalne.

Zwracamy uwagę że aktualne przepisy nie przewidują wspólnego NIP-u dla małżonków, co może stanowić barierę formalną. Potencjalnym rozwiązaniem byłaby wspólna rejestracja na potrzeby konkretnej transakcji, jednak wymagałoby to zmiany ustawy o VAT.

Co to oznacza dla podatników?

Dla sprzedających nieruchomości w ramach majątku wspólnego wyrok WSA stanowi istotny sygnał, że dotychczasowa praktyka organów podatkowych może ulec zmianie – zarówno w odniesieniu do transakcji dopiero planowanych, jak i już zrealizowanych. Pojawiają się jednak istotne kwestie proceduralne: w jaki sposób prowadzić postępowania wszczęte odrębnie wobec każdego z małżonków, skoro nowe podejście sugeruje traktowanie ich jako jednego podatnika? Czy aktualna linia orzecznicza umożliwia korygowanie wcześniejszych rozliczeń VAT i ubieganie się o zwrot nadpłaconego podatku? Czy konieczna okaże się wsteczna rejestracja małżeństwa jako podatnika VAT? Jak należy podejść do prawa do odliczenia VAT po stronie nabywców, którzy kupili towary lub usługi od małżeństwa?

Wyrok TSUE unaocznił istotną lukę w przepisach ustawy o VAT w zakresie sprzedaży nieruchomości przez małżonków. Konieczna jest pilna nowelizacja, która jednoznacznie przesądzi, czy w takich sytuacjach podatnikiem jest małżeństwo, czy każdy z małżonków osobno. Do czasu wprowadzenia zmian ustawowych wskazane byłoby wydanie przez Ministra Finansów interpretacji ogólnej, która ujednolici praktykę i uprości rozliczenia – z korzyścią zarówno dla stron transakcji, jak i administracji skarbowej.

Jeżeli chcą Państwo przeanalizować, jaki wpływ ten wyrok może mieć na Państwa sytuację, lub zaplanować bezpieczną strategię działania, zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem. Pomożemy przełożyć orzecznictwo na konkretne decyzje podatkowe.