Objęcie kaucją szkła jednorazowego oraz utworzenie organizacji parasolowej mogłyby wzmocnić obecny model systemu kaucyjnego i domknąć jeden z istotnych obszarów, które obecnie pozostają poza jego zakresem. Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizuje obecnie możliwość zmian legislacyjnych w tym kierunku, co – jeśli do nich dojdzie – będzie miało istotne konsekwencje dla całego rynku napojów.

System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. i obejmuje przede wszystkim jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. W przypadku butelek szklanych wielokrotnego użytku (do 1,5 litra) przepisy dopuszczają ich funkcjonowanie zarówno w systemie kaucyjnym, jak i w odrębnych systemach zwrotu prowadzonych przez producentów.

Jednocześnie system nie obejmuje obecnie jednorazowych butelek szklanych. To może się jednak zmienić — Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizuje możliwość szerszej nowelizacji przepisów, której jednym z głównych kierunków miałoby być rozszerzenie systemu kaucyjnego o szkło jednorazowego użytku.

Dlaczego wdrożenie może być trudne?

Objęcie szkła jednorazowego systemem kaucyjnym byłoby zmianą odczuwalną dla całego łańcucha rynku napojów.

Dla jednostek handlu oznaczałoby to konieczność obsługi większej liczby zwrotów oraz dodatkowej frakcji opakowań. Szczególnie istotne może być to dla sklepów o ograniczonej powierzchni magazynowej, które już dziś muszą organizować miejsce na opakowania zwracane przez konsumentów.

Dla operatorów systemu kaucyjnego zmiana oznaczałaby konieczność zaplanowania efektywnej zbiórki, transportu oraz przekazywania szkła do dalszego zagospodarowania. Dla recyklerów większy strumień szkła jednorazowego może być szansą na bardziej przewidywalny dostęp do surowca, ale tylko pod warunkiem sprawnej koordynacji jakości oraz logistyki odbioru.

Z kolei producenci oraz podmioty wprowadzające napoje w jednorazowych opakowaniach szklanych musiałyby przygotować się na nowe obowiązki regulacyjne — w tym w zakresie oznakowania opakowań, poboru kaucji, współpracy z operatorem systemu oraz raportowania.

Organizacja parasolowa jako drugi filar zmian

Drugim kierunkiem rozważanych zmian jest stworzenie organizacji parasolowej obejmującej nie tylko operatorów systemu kaucyjnego, lecz także handel oraz recyklerów.

Ma to istotne znaczenie, ponieważ praktyczne funkcjonowanie systemu zależy nie tylko od samych przepisów, ale również od sprawnej współpracy wielu uczestników rynku: producentów, operatorów, sklepów, podmiotów logistycznych oraz recyklerów. Rozszerzenie systemu o szkło jednorazowe może dodatkowo zwiększyć stopień skomplikowania tych relacji.

W takim modelu organizacja parasolowa mogłaby pełnić funkcję platformy koordynacyjnej — pomagającej identyfikować problemy operacyjne, uzgadniać standardy współpracy oraz usprawniać komunikację pomiędzy uczestnikami systemu. Kluczowe będzie jednak to, aby nie była ona wyłącznie dodatkową strukturą formalną, lecz realnym narzędziem wspierającym codzienne działanie systemu.

Zakres wsparcia CRIDO

CRIDO wspiera przedsiębiorców w obszarze systemu kaucyjnego, w tym w analizie obowiązków regulacyjnych, ocenie wpływu planowanych zmian na działalność, przygotowaniu do wdrożenia nowych wymogów oraz w bieżącym doradztwie prawnym i regulacyjnym związanym z opakowaniami i gospodarką odpadami.