9 lipca 2025 r. na stronie Ministerstwa Finansów zostały opublikowane Objaśnienia z 3 lipca 2025 r.[1] (o czym informowaliśmy w jednym z poprzednich wpisów). Wśród wielu zagadnień znalazło się w nich również miejsce dla koncepcji look-through approach (LTA) – podejścia, które do tej pory funkcjonowało głównie w praktyce orzeczniczej i komentarzach do Modelowej Konwencji OECD. Oficjalne uznanie tej koncepcji przez Ministerstwo Finansów wydaje się być jednym z najważniejszych – i pozytywnych dla płatników i podatników – aspektów płynących z Objaśnień.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Efektywne opodatkowania – interpretacje ogólne w zakresie WHT

Efektywne opodatkowanie w zakresie przepisów o podatku u źródła to jedno z kluczowych pojęć dla określenia zasad opodatkowania WHT. Zapraszamy na film, który wyjaśnia to pojęcie.

Czym jest look-through approach?

W uproszczeniu, klauzula LTA pozwala płatnikowi zastosować preferencję podatkową – zwolnienie lub obniżoną stawkę podatku u źródła (WHT) – nie wobec bezpośredniego odbiorcy płatności, ale wobec jej rzeczywistego właściciela, który znajduje się dalej w łańcuchu podmiotów.

To podejście może mieć zastosowanie zarówno w odniesieniu do dywidend, jak i odsetek oraz należności licencyjnych. Dodatkowo, koncepcję LTA można stosować na gruncie dyrektyw unijnych – PS[2] i IR[3] – oraz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (UPO).

W każdym przypadku konieczne jest jednak dostosowanie analizy do konkretnej podstawy prawnej (dyrektywa vs. UPO) oraz rodzaju płatności.

Kiedy i jak można stosować LTA?

Zgodnie z Objaśnieniami, stosowanie LTA na etapie wypłaty należności jest opcją dla płatnika. Może być rozważane w sytuacjach, gdy:

  • rzeczywisty właściciel należności nie jest jej bezpośrednim odbiorcą,
  • płatność jest przekazywana przez pośredników w ramach tzw. łańcucha płatności,
  • spełnione są warunki przewidziane dla danej preferencji podatkowej (np. zwolnienia z Dyrektywy PS czy Dyrektywy IR lub obniżonej stawki z UPO).

Według Objaśnień, przed zastosowaniem klauzuli look-through approach, płatnik – w ramach należytej staranności – powinien ustalić:

  • rzeczywistego właścicielanależności,
  • czy rzeczywisty właściciel rozpoznaje przychód w swoim kraju z tytułu otrzymanej należności,
  • czy zachowana jest tożsamość rodzaju płatności w całym łańcuchu (np. wypłacane przez płatnika odsetki przekazywane są dalej w łańcuchu płatności jako odsetki),
  • czy spełnione są warunki dla danej preferencji wynikające z odpowiednich przepisów ustawy o CIT czy UPO (m.in. z art. 22 ust. 4-4d czy art. 21 ust. 3-6 ustawy o CIT) – np. podlegania opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, czy okresu posiadania udziałów (akcji).

Płatnik powinien również ustalić łańcuch podmiotów, w ramach którego jest przekazywany dany rodzaj należności. Ponadto, zastosowanie LTA przez płatnika nie może pozostawać w sprzeczności z celami Dyrektywy PS oraz IR. I tak, brak sprzeczności z Dyrektywą PS zachodzi gdy:

  • rzeczywistym właścicielem dywidendy jest podmiot z UE / EOG lub
  • dywidenda jest co najmniej jednokrotnie opodatkowania na terytorium UE / EOG.

Zastosowanie LTA nie jest sprzeczne z celami Dyrektywy IR w sytuacji, gdy w każdym państwie członkowskim w łańcuchu płatności jest spełniony warunek efektywnego opodatkowania.

Co istotne, w Objaśnieniach Ministerstwo przedstawiło szereg przykładów praktycznych, które w obrazowy sposób odnoszą się do konkretnych stanów faktycznych i pokazują przykładowe sytuacje, w których można (lub nie) zastosować koncepcję LTA zarówno w odniesieniu do dywidend, jak i odsetek na gruncie Dyrektyw PS i IR oraz UPO.

Co zmieniają Objaśnienia?

Jedną z kluczowych kwestii w Objaśnieniach jest oficjalne potwierdzenie możliwości stosowania LTA przez płatników. Dotychczas podatnicy mogli powoływać się na orzecznictwo sądów administracyjnych czy TSUE, ale brakowało jednoznacznego stanowiska organów podatkowych. Usankcjonowanie przez MF tego podejścia w naszej ocenie stanowi ważny krok w stronę uporządkowania praktyki w zakresie stosowania preferencji WHT.

W Objaśnieniach znajdują się niestety również elementy, które budzą wątpliwości. Wobec koncepcji LTA na pewno takim niejasnym elementem jest wskazanie, że organy podatkowe nie są zobowiązane do stosowania tej koncepcji. Takie zastrzeżenia mogą oznaczać, że szczególnie w sytuacji kontroli dokonanych wypłat, organy podatkowe mogą nie przyjąć podejścia płatnika.

Organy podatkowe a LTA – akceptacja z zastrzeżeniami

Z jednej strony, wpisanie LTA do objaśnień to krok w stronę większej przewidywalności i ujednolicenia praktyki. Może to ograniczyć ryzyko sporów w sytuacjach, gdy rzeczywisty właściciel nie jest bezpośrednim odbiorcą płatności. Z drugiej, zastrzeżenie o braku zobowiązania organów podatkowych do stosowania koncepcji LTA rodzi pewnie wątpliwości.

W praktyce może się okazać, że organy podatkowe będą akceptować LTA tylko w sytuacjach korzystnych dla fiskusa, a odrzucać je tam, gdzie skutkuje to zwolnieniem lub obniżeniem podatku.

Podsumowując, uwzględnienie look-through approach w Objaśnieniach to pozytywny sygnał dla płatników i podatników. Mając jednak na względzie niejasną wzmiankę o fakultatywności jej stosowania przez organy podatkowe, warto solidnie przygotować dokumentację związaną z całym procesem wypłat i spełnieniem poszczególnych przesłanek do zastosowania LTA.

[1] Objaśnienia podatkowe z 3 lipca 2025 r. dotyczące stosowania tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela dla celów podatku u źródła.

[2] Dyrektywa Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (przekształcenie), dalej: Dyrektywa PS.

[3] Dyrektywa Rady 2003/49/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich, dalej: Dyrektywa IR.

Zapoznaj się z pełną ofertą: Podatek u źródła